SPKK od28_01_235px

Het bloedigh tooneel of martelaars-spiegel der doops­gesinde of weerelose christenen

1685 SPKK od28

Veel navolgers van Menno Simons vonden een gewelddadige dood op schavot of brandstapel, omdat ze hun overtuiging trouw bleven. Ze worden daarom martelaren genoemd. In ‘martelaarsboeken’, die een belangrijke rol vervullen in de doperse traditie, zijn hun getuigenissen te lezen. Ze strekten ook tot nagedachtenis en er ging een stichtende werking van uit.

In 1652 verscheen het eerste martelaarsboek, Het offer des Heeren. Omdat het een verboden werk was stonden drukker en uitgever niet op het titelblad vermeld en verscheen het in zakformaat, zodat het makkelijk kon worden opgeborgen. Het boek was geliefd onder dopersen: het werd in dertig jaar elf keer herdrukt. Er volgden meer uitgaven van dergelijke martelaarsboeken. Een van de meest bekende is deze Martelaarsspiegel van Tieleman van Braght uit 1685. De bekende doopsgezinde kunstenaar Jan Luyken leverde de illustraties. In veel doopsgezinde families nam  dit werk een plaats in naast de bijbel. In doopsgezinde kerken ligt vaak een exemplaar open tijdens de dienst, naast de bijbel.